Main content

Sleutelmomenten: afzondering en isolatie vanuit de ervaring van jongeren

15.10.2019
Studiedag - Sleutelmomenten: afzondering en isolatie vanuit de ervaring van jongeren - 15 oktober 2019  10-16 u  Vlaams Parlement  Zaal De Schelp

Op 15 oktober 2019 organiseerden we de studiedag ‘Sleutelmomenten: afzondering en isolatie vanuit de ervaring van jongeren’ samen met de Vlaamse Jeugdraad en vzw Cachet.

Hoe beleven jongeren afzondering? Wat kan ze helpen om tot rust te komen? Hoe kunnen we jongeren betrekken bij keuzes over individuele afzondering en over hoe hun voorziening of instelling daarmee omgaat?

We hopen dat we onze driehonderd aanwezigen wisten te inspireren. Aan bod kwamen oprechte een eerlijke belevingen van jongeren met ervaring. Xavier Taveirne (VRT) leidde alles in goede banen. Wouter Beke, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebestrijding gaf een korte blik vanuit het beleid.

De presentaties kan u onderaan vinden. Neem ook een kijkje op onze playlist over afzondering waar jongeren en begeleiders getuigen over afzondering.

Hoe beleven jongeren afzondering en isolatie?

Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens en jongerenadviseur Eveline Meylemans van de Vlaamse Jeugdraad vertelden hoe jongeren afzondering en isolatie beleven. Het Kinderrechtencommissariaat, de Vlaamse Jeugdraad en vzw Cachet gingen immers op creatieve wijze met jongeren aan de slag over hun ervaringen met afzondering en isolatie. Er rust een groot taboe op afzondering en isolatie van jongeren. Zowel bij de jongeren als bij begeleiders en opvoeders. Ze riepen jeugdhulpvoorzieningen, kinder- en jeugdpsychiatrie en het buitengewoon onderwijs op van afzondering een uitzondering te maken door samen met jongeren te zoeken naar andere manieren om tot rust te komen zodat het niet tot een crisis komt. 

‘Als je alleen bent met je gedachten, escaleert de situatie net’ (Lies, 16 jaar)

‘Er zijn weinig mogelijkheden als je je niet goed voelt. Sporten zou helpen maar dat kan niet. Er is vaak geen tijd voor een spontaan gesprek. Dan wordt je al vlug naar afzondering gebracht.’ (Bram, 14 jaar)

‘Bij ons op school wordt een leerling soms vastgebonden aan zijn stoel zodat die rustig blijft en niet kan weglopen.’ (Jelle, 15 jaar)

Wat vragen jongeren?

  • Maak van afzondering een uitzondering in de jeugdhulp en het buitengewoon onderwijs
  • Informeer ons beter en praat met ons over de procedure van afzondering
  • Zorg voor meer persoonlijke contacten en nabijheid voor, tijdens en na een afzondering
  • Zoek samen met ons naar alternatieven om tot rust te komen zodat het niet tot afzondering komt
  • Betrek ons bij hoe hulp voor ons vorm krijgt en bij het bredere beleid in een voorziening, kinderpsychiatrie en onderwijs.

Gedicht: ‘Ze hebben me op pauze gezet’

Kristien Spooren, podiumdichter en ervaringsdeskundige, vzw Cachet bracht een beklijvend gedicht over afzondering. 

>> Luister naar 'Ze hebben me op pauze gezet'

Mieke Van Cauwenberg, jongerenvertegenwoordiger en ervaringsdeskundige bracht een dagboekfragment ‘Beste dagboek, vandaag zat ik in afzondering’.

Arno Weets, student, vzw Cachet PDF rapte 'tot rust komen' (113.7 kB).

Wat beweegt er op het terrein?

Richtlijn voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie in de geestelijke gezondheidszorg

Dr. Kathleen De Cuyper (coördinator Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin) en Dr. Tim Opgenhaffen (Instituut voor Sociaal Recht KU Leuven) gaven toelichting bij de nieuwe richtlijn voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie in de geestelijke gezondheidszorg. Ze vertelden ook wat de richtlijn voor andere sectoren kan betekenen. 

>> PDF De presentatie over de nieuwe richtlijn (492.88 kB)

Kunnen we in België lessen trekken uit de vernieuwde visie op afzondering en isolatie bij jongeren in Nederland?

Frederique Coelman, directeur de Koppeling, Jeugdzorg Plus Amsterdam vertelde hoe Nederland op weg is naar een beleid van nul afzonderingen.

In een panelgesprek zoomden Frederique Coelman, Evi Verbeke (psychologe in het psychiatrisch centrum Caritas, praktijkassistent UGent) en Katrien Sel (orthopedagoge in het buitengewoon onderwijs, vormingsmedewerker over omgaan met agressie) in op afzondering als uitzondering.

De kracht van gevoelsplekken

Lut Celie, coördinator therapiecentrum De Bleekweide vertelde over de kracht van gevoelsplekken.

In een panelgesprek zoomden Lut Celie, Kristof Das (docent zorgverbreding en conflicthantering in het buitengewoon onderwijs, onderzoeker), Willem De Muer (zorgmanager opnameafdeling voor geestelijke gezondheidszorg Multiversum) en Stef Loodewijckx (coördinator jeugdhulporganisatie vzw Oranjehuis) in op de sleutels tot preventie.

Hoe betrek je de ervaringskennis van jongeren?

Tijs Van Steenberghe, wetenschappelijk medewerker expertisecentrum Quality-of-Life HoGent vertelde over de kracht van ervaringskennis en hoe je die kennis in de praktijk kan meenemen.

We sloten af met een panelgesprek dat terugblikte op de dag 'Wat nemen we mee?'. Vertegenwoordigers van verschillende sectoren gaven hun kijk: Jole Louwagie (beleidsmedewerker jeugdhulp bij het departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin), Dr. Daniel Neves Ramos (kinder- en jeugdpsychiater, netwerk geestelijke gezondheidszorg voor kinderen en jongeren in de provincie Antwerpen), Inge Van Trimpont (directeur permanente Ondersteuningscel Centra voor Leerlingenbegeleiding, GO!) en Maya Van de Velde (jongerenadviseur Vlaamse Jeugdraad).