Main content

Verslagen van de Commissie van Toezicht voorstellen als een ‘vernietigend rapport’ is niet ernstig

04.09.2018
Commissie van Toezicht voor jeugdinstellingen

De Commissie van Toezicht, samengesteld uit allemaal burgers die vrijwillig elke maand één gesloten jeugdhulpvoorziening bezoeken (maandcommissarissen), staat volgende week op de agenda van de Commissie Welzijn van het Vlaams Parlement. Ter voorbereiding van de hoorzitting maakte de kinderrechtencommissaris, als voorzitter van de Commissie van Toezicht, een nota over aan alle leden van de Commissie Welzijn. Deze nota bundelt alle verslagen die de maandcommissarissen maakten na hun bezoeken aan de voorzieningen. Naar aanleiding van de berichtgeving over deze nota op 3 en 4 september 2018 in de pers, wil de Commissie van Toezicht graag volgende bedenkingen formuleren.

Extern toezicht door bezoeken van vrijwillige maandcommissarissen

De Commissie van Toezicht is in het voorjaar van 2017 door het Vlaams Parlement opgericht. Ze heeft als doel om het extern toezicht op de gesloten en besloten Vlaamse jeugdvoorzieningen te organiseren. Het gaat op dit ogenblik om 12 voorzieningen. Concreet betekent dit dat in elk van deze voorzieningen minstens een keer per maand een maandcommissaris op bezoek komt die van zijn/haar bezoek telkens een kort verslag maakt. Deze maandcommissarissen zijn allemaal vrijwilligers, de een al meer vertrouwd met de jeugdhulp dan de andere. Ze engageerden zich om deze opdracht de komende drie jaar op zich te nemen.

Samen aan de slag gaan in alle openheid

De bezoeken van de maandcommissarissen zijn gestart in januari 2018. Deze gedreven groep is sedertdien iedere maand bij elkaar gekomen om hun opdracht verder te concretiseren en te verfijnen. Al van bij aanvang werd duidelijk dat deze opdracht geen evidentie is. De Commissie van Toezicht is namelijk geen inspectieorgaan. Daarvoor is er de Zorginspectie. De Commissie van Toezicht wou en wil nog steeds een orgaan zijn dat via haar vrijwilligers samen aan de slag gaat met de betrokken voorzieningen en instellingen om het welzijn van de betrokken jongens en meisjes onder de loep te nemen en te verbeteren. Dit betekent dat alle maandcommissarissen vanuit hun gemotiveerd en vrijwillig engagement heel veel tijd namen en nog steeds nemen om het vertrouwen te winnen van directies, leidinggevenden, hulpverleners en jongeren. Dit proces vraagt veel geduld, wederzijds begrip, openheid en onzekerheid. 
De vaststelling dat het in deze situatie beter was het raam eerst op een kier te zetten, eerder dan het roekeloos open te zwaaien, zorgde dan ook voor de unanieme en sterk gedragen vraag vanuit alle leden van de Commissie van Toezicht om de tussentijdse verslagen, die zij in alle vertrouwen en openheid constructief opstelden,  met de nodige voorzichtigheid te behandelen en om te gaan.

De maandcommissarissen botsten de voorbije maanden af en toe op bijzonder verontrustende situaties. Deze werden telkens binnen de Commissie van Toezicht besproken. Sommige van de situaties werden onderzocht en aangepakt door het Kinderrechtencommissariaat, andere werden door de maandcommissaris in overleg met de jeugdhulpvoorziening opgenomen. Meer structurele knelpunten zullen een plaats krijgen in het jaarverslag.

Sensatierijke berichtgeving hypothekeert werking

Op vraag van de Commissie Welzijn is op woensdag 12 september 2018 een hoorzitting gepland waarbij het de bedoeling is een stand van zaken van de werking van de Commissie van Toezicht te presenteren. Gisteren kregen alle leden van de Commissie Welzijn van het Vlaams Parlement een eerste globaal verslag in handen. Het bevat vele positieve verhalen over het werk van de professionals op de vloer, de leidinggevenden en de voorzieningen. Tegelijk bevat het waarheidsgetrouwe verslag ook grondige elementen van bezorgdheid. Aan deze bezorgdheden wordt op dit ogenblik gewerkt. Alle maandcommissarissen zijn vandaag aan de slag om – opnieuw – samen met de voorziening deze elementen grondig aan te pakken om op die manier het welzijn van onze jongeren in deze voorzieningen en instellingen te proberen verbeteren. Deze verslagen voorstellen als een ‘vernietigend rapport’ is dus niet ernstig. De werking van de Commissie van de Toezicht steunt op een lange termijn traject. Tijdens dat traject is vertrouwen een essentieel onderdeel. Voor de maandcommissarissen is in eerste instantie het vertrouwen van de jongeren essentieel. Zij willen zien dat wat ze aankaarten, ook daadwerkelijk verandert. Hiertoe is voor de maandcommissaris ook het vertrouwen in de alle personeelsleden van de jeugdvoorziening heel belangrijk. Overhaaste conclusies en sensatierijke berichtgeving zetten dit alles onder zware druk.

In februari 2019 rapporteert de Commissie van Toezicht

Dit alles betekent uiteraard niet dat de Commissie van Toezicht geen publiek karakter heeft. Integendeel. In februari 2019 zal de Commissie van Toezicht haar eerste jaarverslag aan het Vlaams Parlement voorstellen. Het zal een heldere analyse van alle verslagen bevatten, net zoals een reeks aanbevelingen. Deze zullen de basis vormen voor de verdere werking van de Commissie van Toezicht.

Bruno Vanobbergen, voorzitter Commissie van Toezicht